Pse e krijuam këtë platformë.
Ne punojmë në investime. Kemi parë si vendet perëndimore krijojnë mirëqenie duke investuar në kompanitë e tyre, dhe duam që edhe Kosova ta bëjë të njëjtën gjë.
Çfarë kemi parë
Investimi në kompani është ai që i bën ekonomitë të forta.
Në punën tonë shohim çdo ditë si rrjedh kapitali drejt kompanive në Gjermani, Zvicër dhe në gjithë Evropën Perëndimore. Pronarët marrin paratë për të blerë makineri, për të punësuar njerëz, për të hyrë në tregje të reja ose për t’ia dorëzuar biznesin brezit të ardhshëm. Investitorët zotërojnë një pjesë të asaj që këto kompani fitojnë ndërsa rriten.
Ato para nuk rrinë në vend. Shndërrohen në vende pune, paga, taksa dhe aftësi. Një kompani që rritet punëson më shumë njerëz, blen nga më shumë furnitorë dhe aftëson njerëz që më vonë hapin kompanitë e tyre. Kështu investimi kthehet në jetë më të mirë për njerëzit e zakonshëm, jo vetëm për ata që investuan.
Dhe një vend me shumë kompani të forta është një vend më i fortë. Varet më pak nga remitencat dhe importet, u jep të rinjve arsye për të qëndruar dhe tërheq investitorin e radhës.
Kompanitë dhe patundshmëria
Pse kompani, jo vetëm banesa.
Patundshmëria duket e sigurt sepse e sheh, dhe në vitin 2025 tri të katërtat e investimeve të huaja në Kosovë shkuan aty. Por një banesë kryesisht fiton qiranë e saj, dhe kur kaq shumë para ndjekin të njëjtin lloj ndërtese, çmimet rriten më shpejt se sa fitojnë ndërtesat.
Një kompani e menaxhuar mirë mund ta rrisë fitimin vit pas viti, dhe pronarët e saj e ndajnë atë rritje. Në botën e sotme, me patundshmërinë tashmë të shtrenjtë, besojmë se kompanitë e mira mund t’u sjellin investitorëve kthime më të forta se patundshmëria, duke krijuar njëkohësisht vendet e punës që i duhen Kosovës.
Ky është një mendim, jo një premtim. Një kompani mund edhe të zvogëlohet ose të dështojë, dhe mund ta humbni gjithçka që keni investuar. Aksionet në një kompani private mund të kërkojnë vite për t’u shitur. Pikërisht për këtë duhet bërë si duhet.
Të mësojmë nga të tjerët
Vende të tjera e kanë bërë këtë më parë.
Singapori
Singapori nuk kishte asnjë burim natyror kur u bë i pavarur në vitin 1965. E ndërtoi ekonominë duke sjellë me qëllim investime afatgjata në kompani, përmes Bordit të Zhvillimit Ekonomik, një agjenci e krijuar në vitin 1961 për ta bërë investimin të thjeshtë dhe të besueshëm. Gjithashtu qëndron pranë njerëzve të vet jashtë vendit: që nga viti 2006 një njësi qeveritare i mban të lidhur singaporasit jashtë, dhe që nga viti 2019 kjo punë bëhet brenda të njëjtit Bord të Zhvillimit Ekonomik, që aftësitë, rrjetet dhe kapitali i tyre ta gjejnë rrugën për në shtëpi.
Kina
Kur Kina u hap në vitet 1980 dhe 1990, kinezët që jetonin jashtë, shumë prej tyre në Hong Kong dhe Tajvan, siguruan pjesën më të madhe të investimeve të saj të para të huaja. E njihnin gjuhën dhe zakonet, dhe investuan para se të guxonin të tjerët.
Izraeli
Izraeli mbështetet te diaspora e vet që nga viti 1951 përmes Obligacioneve të Izraelit. Në vitin 1993 përdori para publike për të sjellë investitorë të huaj me përvojë në kompanitë e tij të reja teknologjike, fillimi i një prej skenave më të gjalla të startup-eve në botë.
Modeli është i njëjti çdo herë: njerëz jashtë vendit që e njohin vendin, dhe një rrugë e besueshme dhe profesionale që kapitali i tyre të arrijë te kompanitë në vendlindje. Kosova e ka të parën. Ne duam të ndihmojmë ta ndërtojmë të dytën.
Çfarë mungon
Kapitali është aty. Dija ende jo.
Kosovës nuk i mungojnë paratë apo vullneti i mirë. Diaspora e saj dërgon çdo vit shuma të mëdha në shtëpi. Ajo që mungon është dija se si të investosh në një kompani private në mënyrë të sigurt: si ta vlerësosh, si ta kontrollosh, si ta shkruash kontratën dhe si të punoni bashkë pasi të vijnë paratë.
Pa këtë dije, shumica bëjnë atë që duket e sigurt dhe blejnë një banesë, ose investojnë përmes një të afërmi me një shtrëngim duarsh, dhe shumë shpesh përfundon keq. Themeluesit e kanë të njëjtën mungesë nga ana tjetër.
Ne jemi një grup investitorësh që i bëjnë këto transaksione si punë të përditshme. E dimë si bëhen në tregjet perëndimore, ku dalin keq dhe si mbrohen të dyja palët. Me këtë platformë e sjellim këtë dije në Kosovë. I këshillojmë themeluesit dhe investitorët, i ndihmojmë ta gjejnë njëri-tjetrin dhe qëndrojmë pranë tyre derisa marrëveshja të bëhet si duhet.
Çfarë duhet
Çfarë i duhet investimit privat që të funksionojë.
1
Shifra të ndershme dhe të kontrolluara
Llogari që mund të tregohen dhe të verifikohen. Një investitor duhet të paguajë për atë që kompania fiton realisht, jo për atë që shpreson të fitojë.
2
Një çmim i drejtë
Një vlerësim që të dyja palët mund ta shpjegojnë. Të paguash shumë është mënyra më e zakonshme për të humbur para me një kompani të mirë.
3
Gjithçka me shkrim
Një marrëveshje aksionarësh që përcakton kush zotëron çfarë, kush vendos për çfarë dhe çfarë ndodh nëse gjërat shkojnë keq. Jo një shtrëngim duarsh.
4
Mbrojtje për pronarët minoritarë
E drejta për informacion, një fjalë në vendimet e mëdha dhe mbrojtje kur lëshohen aksione të reja. Edhe më e rëndësishme kur jeni një mijë kilometra larg.
5
Qeverisje e mirë
Raportim i rregullt, një mënyrë e qartë për të marrë vendime dhe një zë me përvojë dhe i pavarur në tryezë.
6
Interesa të përbashkëta
Themeluesit dhe investitorët duhet të fitojnë dhe të humbin bashkë. Rolet e qarta dhe vesting-u parandalojnë grindjet më vonë.
7
Durim, dhe një rrugëdalje
Paratë në një kompani private qëndrojnë të lidhura për vite. Merruni vesh që në fillim si dhe kur mund të shesë një investitor.
8
Shpërndarja e rrezikut
Mos i vini kurrë të gjitha në një kompani. Investoni vetëm para që mund t’i lini brenda për një kohë të gjatë.
Bëhuni pjesë që në fillim.
Regjistroni kompaninë tuaj dhe ne do ta shqyrtojmë për një nga 10 vendet falas. Nëse preferoni të investoni, bashkohuni në listën e pritjes.